Вакуум — версиялар араһындағы айырма

4921 байт өҫтәлгән ,  1 месяц назад
ә (clean up, replaced: м-н → менән (2) using AWB)
 
Ҡулайламаларҙың айырым механизмдары һәм блоктары дөйөм принципта эшләнгән; вакуум камераларының, парландырғыстарҙың төҙөлөштәре, үлсәмдәре, параметрҙары менән айырылалар. Оҙонлоғо 3,6—5 м, киңлеге 2—3,6 м, бейеклеге 2—2,5 м һәм вакуум камераларының диаметры 0,6—1,2 м, оҙонлоғо 0,8—3,0 м булған В.ҡ. киң таралған. 20 б. 70-се йй. аҙ. алып — ӨМЭПБ-та һәм “Гидравлика” пр-тиеһында МАП-1, ННВ6, 6-И1 (Булат), ВИТА, УРМ-3 тибындағы камиллаштырылған ҡулайламалар, 90-сы йй. алып ӨДАТУ-ла уйлап сығарылған В.ҡ. ҡулланыла. Шулай уҡ ҡара: Вакуумлы ионлы-плазмалы технологиялар.
 
== Кешеләргә һәм хайуандарға тәьҫире ==
Вакуум тәьҫиренә дусар булған кешеләр һәм хайуандар бер нисә секундтан һуң аңын юғалталар һәм бер нисә минут эсендә гипоксиянан үләләр, әммә был симптомдар, ғәҙәттә, популяр мәҙәниәттә һәм киң мәғлүмәт сараларында күрһәтелгәндәргә оҡшамай. Баҫымдың түбәнәйеүе ҡайнау температураһын түбәнәйтә, унда ҡан һәм башҡа организм шыйыҡсалары ҡайнарға тейеш, әммә ҡан тамырҙарының һығылмалы баҫымы ҡандың 37 °C ҡайнау температураһына етеүенә ҡамасаулай<ref name="Landis Vacuum Exposure">{{Cite web | title=Human Exposure to Vacuum | work= | url=http://www.geoffreylandis.com/vacuum.html | accessdate=2006-03-25 | publisher=www.geoffreylandis.com | date=2007-08-07 | last=Landis | first=Geoffrey | authorlink=Geoffrey A. Landis | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090721182306/http://www.geoffreylandis.com/vacuum.html | archivedate=2009-07-21 | deadlink=yes }}</ref>. Ҡан ҡайнамаһа ла, унда һәм башҡа тән шыйыҡсаларында түбән баҫым аҫтында газ ҡыуыҡтарының барлыҡҡа килеү эффекты етди проблема булып тора. Газ организмды нормаль үлсәменән ике тапҡырға ҙурыраҡ күләмдә ҙурайта ала, әммә туҡымалар уларҙың шартлауын булдырмаҫ өсөн етерлек һығылмалы<ref name="NASA Bio Data Book">{{книга |год=1973 |заглавие=Bioastronautics Data Book |издание=Second |издательство=NASA |id=NASA SP-3006 |часть=Chapter 1) Barometric Pressure |ссылка=http://hdl.handle.net/2060/19730006364 |страницы=5 |ref=Billings |язык=und |автор=Billings, Charles E. |ответственный=Parker, James F.; West, Vita R.}}</ref>. Шешенеү менән эбуллизмды махсус осоу костюмы ярҙамында булдырмаҫҡа мөмкин. Шаттл космонавтары ''Crew Altitude Protection Suit'' (CAPS) тип аталған махсус һығылмалы кейем кейгән, ул 2 кПа -дан (15 мм рт. ст.) ҙурыраҡ баҫымда эбуллизмды булдырмай<ref name="Webb Space Activity Suit">{{статья |заглавие=The Space Activity Suit: An Elastic Leotard for Extravehicular Activity |издание=Aerospace Medicine |том=39 |номер=4 |страницы=376—383 |pmid=4872696 |язык=en |тип=journal |автор=Webb P. |год=1968}}</ref>. Һыуҙың тиҙ парға әйләнеүе тирене һәм лайлалы тиресәне, бигерәк тә ауыҙҙа, 0 °C-ҡа тиклем һыуыта әммә был ҙур хәүеф тыуҙырмай.
 
Хайуандарға үткәрелгән тәжрибәләр күрһәтеүенсә, организм 90 секунд вакуумда булғандан һуң, ғәҙәттә, организм тиҙ һәм тулыһынса тергеҙелә, әммә вакуумда оҙағыраҡ тороу үлемесле һәм реанимация файҙаһыҙ<ref name="Cooke Cardiovascular Responses">{{статья |заглавие=Some Cardiovascular Responses in Anesthetized Dogs During Repeated Decompressions to a Near-Vacuum |издание=Aerospace Medicine |том=37 |номер=11 |страницы=1148—1152 |pmid=5972265 |язык=en |тип=journal |автор=Cooke J. P., RW Bancroft |год=1966}}</ref>. Вакуумдың кешегә тәьҫире тураһында мәғлүмәттәр сикләнгән күләмдә генә бар (ғәҙәттә кешеләр бәхетһеҙ осраҡҡа осрағанда), әммә улар хайуандарҙа тәжрибәлә алынған мәғлүмәттәргә тап килә. Тын алыу боҙолмаһа, аяҡ-ҡулдар вакуумда күпкә оҙағыраҡ булырға мөмкин<ref name="harding">{{книга |год=1989 |заглавие=Survival in Space: Medical Problems of Manned Spaceflight |ссылка=https://archive.org/details/survivalinspacem0000hard |место=London |издательство=[[Routledge]] |isbn=0-415-00253-2 |oclc=18744945 |язык=en |автор=Harding, Richard M.}}.</ref>. Беренсе булып вакуумдың ваҡ хайуандар өсөн үлемесле булыуын Роберт Бойль [[1660 йыл]]да күрһәтә.
 
== Әҙәбиәт ==
* Будилов В. В.  Технология вакуумного ионно-плазменного нанесения покрытий. Уфа, 1993.
* {{книга
|автор = Борисов В.П.
16 959

үҙгәртеү