Солтанов Ғарифйән — версиялар араһындағы айырма

викилаштырыу
Нет описания правки
(викилаштырыу)
{{Ук}}
'''Солтанов Ғарифйән''' (5 ғинуар [[1876 йыл]] — [[1940]]-сы йылдар) — крайҙы өйрәнеүсе. [[Рус-япон һуғышы|Урыҫ-япон]], [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар]] һуғышындаһуғыштарында ҡатнашҡан<ref> {{БЭ2013|52969}}</ref>.
 
== Биографияһы ==
Ғарифйән Солтанов [[Өфө губернаһы]] [[Өфө өйәҙе]] (хәҙер — [[Башҡортостан РеспубликаһыныңРеспубликаһы]]ның [[Салауат районы]]) [[Ҡыҙырбаҡ]] ауылында 1876 йылдың 5 ғинуарында тыуған.
 
[[Рус-япон һуғышы|Урыҫ-япон]], [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышындаһуғышы|Граждандар]] һуғыштарында ҡатнашҡан. Крайҙы өйрәнеүсе. Салауат Юлаев тураһындағы йырҙарҙы, риүәйәттәррҙе һәм легендаларҙы яҙып алған.
 
[[Салауат Юлаев]] тураһындағы йырҙарҙы, риүәйәттәррҙе һәм легендаларҙы яҙып алған.
1890—1897 йылдарҙа урындағы халыҡтан Салауат Юлаев тураһынағы йырҙарҙың 223 юлын яҙып алған. Солтановтың үҙе әйтеүе буйынса, яҙыуҙарының бер өлөшө генә һаҡланған. Хәтерендә ҡалған ҡайһы берен тергеҙгән. Һәм яңы йыйылған йыр, легенда һәм риүәйәттәре менән бергә («Элек Салауат тураһында йырлатмайҙар ине», «Салауаттың сит илдә михнәт күреүе», «Салауат батыр мәргән уҡсы булған») Башҡорт тел һәм әҙәбиәт ғилми-тикшеренеү институтына тапшыра. Институттың директоры Х. Х. Хамматовҡа 1940 йылдың 15 октябрендәге яҙған хатында Солтанов, бала сағында ул ҡарттар, Салауат батыр тураһында һөйләгәндә, улар: «Һаҡ бул, улым!» тигәндәр, сит кешеләр янында йырлау кәрәкмәй, һине ҡулға алыуҙары бар тип киҫәткәндәр (РФА Өфө ғилми үҙәге. Ф.3, оп.12, д.64. л.159)<ref> {{БЭ2013|52969}} </ref>.
 
1890 йылда ауыл йыйынында «Салауат батыр» йырын скрипкала башҡарғаны өсөн 5 тәүлеккә ябып ҡуялар. 1925 йылда Башҡортосан үҙәк крайҙы өйрәнеү музейына, легендалар буйынса Салауаттыҡы тип танылған эйәрҙе бүләк итә (ҡара: Салауаттың эйәре)<ref> Усманов Ә.Н. Салауат батыр. Өфө, 1945; БНТ. Т.2: Предания и легенды. 1997.</ref>.
 
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 
== Әҙәбиәт ==
* [[Усманов Әбүбәкер Нурийән улы|Усманов Ә.Н.]] Салауат батыр. Өфө, 1945; БНТ. Т.2: Предания и легенды. 1997.
* [[Башҡорт халыҡ ижады (китап серияһы)|Башкирское народное творчество]] Т.2: Предания и легенды. 1997.
 
== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|52969}}
 
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 
{{Тышҡы һытанмалар}}
50 411

үҙгәртеү