Волга буйындағы аслыҡ (1921—1922) — версиялар араһындағы айырма

# [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар һуғышының]];емергес эҙемтәләре;
 
[[Тарихсы]] А. М. АслыҡКристкалн аслыҡтың төп сәбәпсәбәптәре тип ҡарайауыл кристкалнахужалығының подданыйҙарыартта [[ауыл хужалығы]]ҡалғанлығын, граждандар һуғышыһуғышының эҙемтәләрен, интервенцияһәм һәмпродразвёрстканы продразверсткаатай; икенсел тсәбәптәргә — ҡоролоҡҡоролоҡто, юҡҡа сығыу алпауыт һәм эре хужалыҡтархужалыҡтарҙың һәмюҡҡа сығыуын крәҫтиәниндерә<ref name="golod">''Кристкалн А. М.'' Голод 1921  г. в Поволжье: опыт современного изучения проблемы. Автореферат диссертации. (?!) 1997</ref>.
 
Ҡайһы бер тарихсыларҙың һығымталары буйынса, аслыҡ сәбәптәре тип [[1919 год|1919]]/1920 һәм 1920/1921 йылдарҙа продразвёрстка күләменең артығынан тыш булыуы менән аңлата, крәҫтиәндәрҙән аҙыҡ-түлек, хатта орлоҡ ашлығы ла тартып алына, һәм был сәсеү майҙандарының һәм уңыш күләменең күпләп кәмеүенә килтергән<ref name="karakulov">См.: ''Каракулов Д. В.'' [http://www.dissercat.com/content/golod-1921-1922-gg-na-urale Голод 1921—1922 гг. на Урале. Диссертация. Введение]. С. 15 — 16.</ref>. 1917 йылдың яҙынан ғәмәлгә ашырылған продразвёрстка йәки икмәк монополияһы крәҫтиәндәрҙе үҙ ғаиләһенә туҡланыуға етерлек кенә икмәк үҫтереүенә килтерә. Совет республикалары хөкүмәте ашлыҡ культураларының бер ни тиклем запасына эйә түгеллеге һәм асыҡтан-асыҡ икмәк һәм башҡа аҙыҡ-түлек баҙарының булмауы, транспорттың бөлгөнлөктә булыуы һәм яңы власть институттары үҙ эшмәкәрлеген яңы башлағанлығы ла аслыҡ сәбәпсеһе була. [[РКП(б)-ның X съезы]]ндағы отчёт докладында В. И. Ленин яғыулыҡ һәм иҡтисади көрсөк менән бер рәттән ил етәкселегенең хаталары аслыҡҡа килтерҙе тип таный. Ул хөкүмәттең ресурстар һәм губерналарҙағы продразвёрстка менән идара итә алмауы һәм түбән уңыштың түбән булыуы аҙыҡ-түлек көрсөгөнөң төп сәбәпсеһе тип атаны<ref>{{Статья|ссылка=https://www.kommersant.ru/doc/4739821|автор=Евгений Жирнов|заглавие=«Одна из главных причин той суммы ошибок»|год=2021|издание=Коммерсантъ|месяц=03|число=21}}</ref>.
 
Үҙәкләштерелгән продразвёрстка башланмаҫ элек, асығыусы ҡалаларҙа һәм армияла бер кемгә лә буйһонмаусы һәм эҙемтәләре тураһында уйлай белмәгән стихиялы ҡораллы формированиелар (шул иҫәптән - үҙҙәрен рәсми продотряд тип танытып) барлыҡҡа килә. Был тәртипкә һалынған продразвёрстка булдырыуға килтерә. Продразвёрсткала арттырып ебәреүгә чехословак корпусының болаһы кире роль уйнаны, сөнки большевиктар тимер юлдарҙың бер өлөшөнә контролен юғалта һәм асығыусыларға гуманитар ярҙам илтә алмай. Ҡыҙылдарҙың Колчак, Деникин һәм Врангелдең Рус армиялары менән һуғышыуы ла шулай уҡ ярҙам итерлек мөрхәт бирмәй.
 
=== Совет хөкүмәтенең эшмәкәрлеге ===
22 603

үҙгәртеү