Могилёв — версиялар араһындағы айырма

5 байт өҫтәлгән ,  1 месяц назад
күренеште төҙәтеү
(Хата төҙәтеү. Морат Солтан.)
(күренеште төҙәтеү)
'''Могилёв''' ({{lang-ru|Могилёв}}, {{lang-be|Магілёў}}, {{lang-pl|Mohylew}}, {{lang-lt|Mogiliavas}}) — Беларусия ҡалаһы, Могилёв өлкәһенең административ үҙәге. Могилёв өлкәһенең мәҙәниәт һәм иҡтисад үҙәге. Шулай ук ҡалала Химволокно, Лифтмаш, Строммаш һәм башҡа ойшмалар урынлашҡан.
 
ХалыкХалыҡ һаны — 300 мең тирәһе кеше.
Ҡалала 40 мәктәп, 4 лицей, 3 университет (Машиналар төҙөү, Технология, Педагогия) бар.
 
== Тарихы ==
 
=== 1812 йылғы һуғыш ===
[[Файл:Σαλτάνοφκα - Παρρεκλήσι.jpg|thumb|Солтановкалағы һәйкәл]][[Файл:Харугва і літаўра расейскага войска часоў Айчыннай вайны 1812 г..jpg|thumb|Рус ғәскәренең [[байрак|байрағы]] һәм литавраһы, 1812 йыл, ''Могилёв'' музейының экспозицияһы.]]
[[1812 йыл]]дың 12 июнендә 600 меңлек Наполеон ғәскәре [[Рәсәй]]гә баҫып инә. Өс тапҡыр артыҡ һанлы дошмандан урыҫ ғәскәре сигенә башлай. 11 июлдә, Могилёвтан 12 км көньяҡ-көнбайыштараҡ, Салтановка һәм Фатово ауылдары араһында, генерал-лейтенант Николай Раевский етәкселегендәге 7-се пехота корпусы Луи Даву етәкләгән француз ғәскәренә ҡаршы Салтановка янындағы һуғышты башлай. [[Рәсәй империяһы]] армияһы ([[1812 йыл]]) 2-се Көнбайыш армияһының күпселек көсөн [[Днепр]] йылғаһы аша йөҙөп сығыуын француздарҙан ситкә йүнәлдереү өсөн, урыҫ ғәскәрҙәре француздар менән ҡапма-ҡаршы һуғыш башларға мәжбүр булалар.
 
=== [[Беренсе бөтә донъя һуғышы]] ===
[[Беренсе бөтә донъя һуғышы]] ваҡытында ([[август]] [[1915]] — [[ноябрь]] [[1917]]) Юғары башкомандующий ставкаһы урынлашҡан ҡалала Рәсәй императоры Николай II йәшәгән.
 
=== [[Икенсе бөтә донъя һуғышы]] ===
 
==== Смоленск бәрелеше (1941) ====
Бөйөк Ватан һуғышы хроникаһы/1941 йылдың 26 июле. 35-се һуғыш көнө, 26 июлдә совет ғәскәрҙәре Могилёвты ҡалдыра (ҡарағыҙ «Могилёвты һаҡлау»).
 
== Халҡы ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=70%
|- class='bright'
! [[1840]]<ref>[http://dlib.rsl.ru/viewer/01003542943#page2?page=20 Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840]</ref> !! [[1897]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=793</ref> !! [[1959]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php</ref> !! [[1970]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php</ref> !! [[1979]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg2.php</ref> !! [[1989]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php</ref> !! [[2009]]<ref>http://web.archive.org/web/20100918181854/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-7.pdf</ref>
|- class='bright'
| 23 103||43 119 || 121 712 || 202 314|| 290 361 || 359 188 ||358 279
|}
Милли состав ([[2009]]): беларустар — 87,4 %, урыҫтар — 7,3 %, украиндар — 1,1 %.<ref>https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php</ref>
 
== Географияһы ==
</div>
 
== Тарих ==
 
=== 1812 йылғы һуғыш ===
[[Файл:Σαλτάνοφκα - Παρρεκλήσι.jpg|thumb|Солтановкалағы һәйкәл]][[Файл:Харугва і літаўра расейскага войска часоў Айчыннай вайны 1812 г..jpg|thumb|Рус ғәскәренең [[байрак|байрағы]] һәм литавраһы, 1812 йыл, ''Могилёв'' музейының экспозицияһы.]]
[[1812 йыл]]дың 12 июнендә 600 меңлек Наполеон ғәскәре [[Рәсәй]]гә баҫып инә. Өс тапҡыр артыҡ һанлы дошмандан урыҫ ғәскәре сигенә башлай. 11 июлдә, Могилёвтан 12 км көньяҡ-көнбайыштараҡ, Салтановка һәм Фатово ауылдары араһында, генерал-лейтенант Николай Раевский етәкселегендәге 7-се пехота корпусы Луи Даву етәкләгән француз ғәскәренә ҡаршы Салтановка янындағы һуғышты башлай. [[Рәсәй империяһы]] армияһы ([[1812 йыл]]) 2-се Көнбайыш армияһының күпселек көсөн [[Днепр]] йылғаһы аша йөҙөп сығыуын француздарҙан ситкә йүнәлдереү өсөн, урыҫ ғәскәрҙәре француздар менән ҡапма-ҡаршы һуғыш башларға мәжбүр булалар.
 
=== [[Беренсе бөтә донъя һуғышы]] ===
[[Беренсе бөтә донъя һуғышы]] ваҡытында ([[август]] [[1915]] — [[ноябрь]] [[1917]]) Юғары башкомандующий ставкаһы урынлашҡан ҡалала Рәсәй императоры Николай II йәшәгән.
 
=== [[Икенсе бөтә донъя һуғышы]] ===
 
==== Смоленск бәрелеше (1941) ====
Бөйөк Ватан һуғышы хроникаһы/1941 йылдың 26 июле. 35-се һуғыш көнө, 26 июлдә совет ғәскәрҙәре Могилёвты ҡалдыра (ҡарағыҙ «Могилёвты һаҡлау»).
 
== Халҡы ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=70%
|- class='bright'
! [[1840]]<ref>[http://dlib.rsl.ru/viewer/01003542943#page2?page=20 Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840]</ref> !! [[1897]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=793</ref> !! [[1959]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php</ref> !! [[1970]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php</ref> !! [[1979]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg2.php</ref> !! [[1989]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php</ref> !! [[2009]]<ref>http://web.archive.org/web/20100918181854/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-7.pdf</ref>
|- class='bright'
| 23 103||43 119 || 121 712 || 202 314|| 290 361 || 359 188 ||358 279
|}
Милли состав ([[2009]]): беларустар — 87,4 %, урыҫтар — 7,3 %, украиндар — 1,1 %.<ref>https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php</ref>
 
== Иҫтәлекле урындар ==
* Театр, 19-сы быуатта төҙөлгән.
 
== Туғандаш ҡалаларҡалалары ==
# Шымкент, Ҡаҙағстан
# Виллербан, [[Франция]]
79 594

үҙгәртеү