Тәлмәрйендәр — версиялар араһындағы айырма

51 байт өҫтәлгән ,  5 месяцев назад
Үҙгәртеү аңлатмаһы юҡ
[[Файл:Shanghai-Supermarket-Bullfrogs-2612.JPG|thumb|Тәлмәрйендәрҙең бик күп төрҙәре аҙыҡ итеп ҡулланыла]]
 
'''Тәлмәрйендәр, баҡалар''' ({{lang-lat|Ranidae}}, {{lang-ru| Настоящие лягушки }}) — [[Ҡойроҡһоҙҙар|ҡойроҡһоҙ ер-һыу хайуандары]] ғаиләһе (''Anura''). [[Көньяҡ Америка]], [[Австралия]]ның көньяғы һәм [[Яңы Зеландия|Яңы Зеландиянан]] башҡа бөтә ерҙә лә таралған.
 
Күл баҡаһы (R. ridibunda) асыҡ урындагыурындағы һыуҙа, шулай уҡ республиканың бөтөн территориясебиләмәһе буйлап ҙур урман һыулыҡтарында осорайосрай. Кәүҙәһенең оҙонлоғо 13,5 см-ға ҡәҙәртиклем, ауырлығы 165 г.
 
Өҫтө йәшелдән алып ҡуйы көрән төҫтә, арҡаһында ҙур түңәрәк ҡара таптар бар. Ҡорһак яғы асыҡ төҫтә, ваҡ таплы
 
. Кәүҙәнең быйынабуйына бот һәм балтыр перпендикуляр торған ваҡытта, балтыр быуандары яңынан ҡапланалар. Үксә төйөрө тәбәнәк.
 
Ата заттар ауыҙ ситендә урынлашҡан һөйәлдәре һәм ҡара төҫтәге резонаторларырезонаторҙары менән айырылып торалар.
 
Май уртаһынан үрсеү осоро башлана. Шул ваҡыттан алып сентябрь урталарына ҡәҙәртиклем бөтөн һыуҙа ла ата баҡалар тауышын ишетергә мөмкин.
 
Бер һыулыҡтаһыу ятҡылығында бер нисә йөҙ баҡа йыйыла ала. ЫуылрырыҡЫуылдырыҡ бөртөктәрен ярҙан ситтәрәкэскәрәк ҙур өйөмләп һалалар. Бер инә баҡа 12 меңгә ҡәҙәр [[ыуылдырыҡ]] бөртөгө сәсә.
 
Метаморфоз 3-4 ай дауам итә. Тереклегенең 3-4 йылында енси яҡтан өлгөрәләр.
 
Быуа тәлмәрйене (R. lessonae) бөтөн ерҙә таралған. Кәүҙәһенең оҙонлоғо 8 см-ға ҡәҙәртиклем. Арҡаһы асыҡ йәшел төҫтә, ҡара тимгелдәре бар. ҠорһағындааҠорһағында ҡара таптары юҡ. Балтыр быуандарыбыуындары тоташмайҙар. Артҡы аяҡтарының эске үксә төйөрө бейек. Ата заттарының резонаторҙары аҡ төҫтә.
 
Яҙын быуа тәлмәйене күл баҡаһыннанбаҡаһынан һуңыраҡ күренә һәмбашлай. майМай урталарында ярҙаняр йыракситтәрендә түгел [[ыуылдырыҡ]] сәсә. Инә баҡа 1-1,8 мең йомортҡаыуылдырыҡ һала,. үҫешҮҫеше 130 көнкөнгә тиклем дауам итә. 2-3 йылдан енси яҡтан өлгөрәләр.
 
Ҡоро ерҙә яңғыҙ йәки соҡорҙарҙа, ағас төптәре аҫтында төркөмләп ҡышлай. Өҫтө ҡара көрәндән алып асыҡ һары төҫтә, парлашҡан ваҡытта ата баҡалар зәңгәрһыу йәки күк төҫкә керәләр.
Арҡа уртаһы буйлап, ҡағиҙә булараҡ, асыҡ төҫтәге буй үтә, ә башының артында А-һамаҡ фигура бар. Боғаҙы аҡһыл, йыш ҡына мәрмәр төҫлө биҙәге була. Танауы осло.
 
Артҡы ослоҡтарын кәүҙә буйлап һуҙғанда балтыр быуандары күҙҙәренә ҡәҙәр етә. Өлкән заттар иртән иртүкиртән һәм кис ваҡытында әүҙемдәр.
 
Апрель аҙағы - май башында үрсейҙәр. Тәлмәрйендәрҙең башҡа төрҙәрендәге кеүек үк, был ваҡытта ата заттарының алғы аяҡтарында махсус «туй» һөйәлдәре килеп сыға.
5246

үҙгәртеү