Карамзин Николай Михайлович

Николай Михайлович Карамзин (1 (12) декабрь 1766 йыл — 22 май (3 июнь) 1826 йыл) — тарихсы, сентиментализм дәүеренең билдәле, «рус Стерны» тип аталған рус әҙәбиәтсеһе. Рәсәй тарихы буйынса дөйөмләштерелгән беренсе хеҙмәт — «Рәсәй дәүләте тарихын» (1-12-се томдар, 1803—1826) булдырыусы. "Московский журнал"дың (1791—1792) һәм «Вестник европы» (1802—1803) баҫмаларының мөхәррире. Тулы хоҡуҡлы статский советник.

Карамзин Николай Михайлович
рус. Николай Карамзин
Рәсем
Заты ир-ат[1][2]
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Псевдоним А. Б. В.
Тыуған көнө 1 (12) декабрь 1766[3][4][…]
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Сембер губернаһы[d], Карамзинка[d]
Вафат булған көнө 22 май (3 июнь) 1826[5][3][…] (59 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй империяһы, Санкт-Петербург[5][3]
Ерләнгән урыны Тихвин зыяраты (Санкт-Петербург)
Хәләл ефете Екатерина Андреевна Карамзина[d]
Балалары Екатерина Николаевна Мещерская[d], Александр Николаевич Карамзин[d], Андрей Николаевич Карамзин[d] һәм Карамзина, Софья Николаевна[d]
Нәҫеле Карамзины[d]
Яҙма әҫәрҙәр теле рус теле
Һөнәр төрө лингвист, шағир, тарихсы, яҙыусы, тәржемәсе, тәнҡитсе, журналист, прозаик, публицист
Сәнғәт йүнәлеше сентиментализм[d]
Ойошма йәки клуб ағзаһы Санкт-Петербург фәндәр академияһы[d]
Уҡыу йорто Мәскәү император университеты[d]
Әүҙемлек осороноң башланыуы Ошибка Lua в Модуль:Wikidata на строке 199: Функция для отображения свойства не найдена.
Жанр шиғриәт
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
орден Святой Анны I степени орден Святого Владимира III степени
Авторҙың Викимилектәге ҡалыбы Nikolai Karamzin
Статус авторского права как автора срок действия авторских прав истёк[d]
Commons-logo.svg Карамзин Николай Михайлович Викимилектә

Карамзин тарихҡа урыҫ әҙәби теленең реформаторы булараҡ инә. Уның ижеге галлия ысулына еңел, әммә туранан-тура алыу урынына Карамзин телде калькалар менән тулыландыра. Нәҡ ул «сәнәғәт», «туплау», «әхлаҡи», «эстетик», «дәүер», «сәхнә», «гармония», «һәләкәт», «киләсәк» һүҙҙәре менән байыта[6].

БиографияһыҮҙгәртергә

 
Н. М. Карамзин һәм уның ҡатыны Е. А. Карамзинаның Санкт-Петербургтағы Александр-Невский лавраһының Тихвин зыяратындағы ҡәбере

Николай Михайлович Карамзин 1766 йылдың 1 (12) декабрендә Карамзинка ырыу ауылында (икенсе версия буйынса Ырымбур өлкәһенең Каразиха (Михайловка) ауылында) тыуа. Атаһының — отставкалағы капитан, Сембер дворяндарынна булған Михаил Егорович Карамзин (1724—1783) (татарса Ҡара мырҙанан алынған)[7][8][9] һәм әсәһе — Пазухина Екатерина Петровна усадьбаһында үҫә.

Тәүге белемдеСимбирскиҙа шәхси пансионда ала. 1778 йылда Мәскәүгә, Мәскәү университеты профессоры М. И. Шаден пансионына ебәрелә. Бер үк ваҡытта 1781—1782 йылдарҙа университетта И. Г. Шварц лекцияларына йөрөй[10].

1781—1784 йылдарҙа Карамзин Преображенский лейб-гвардия полкында хеҙмәт итә, унан поручик чинында отставкаға сыға[11]. Тәүге әҙәби тәжрибәләре хәрби хеҙмәте ваҡытына тура килә. Отставканан һуң бер ни тиклем Симбирскиҙа йәшәп ала, һуңынан — Мәскәүҙә. Симбирскиҙа булғанда «Золотой венец» масон ложеһына инә, Мәскәүгә килгәс өс йыл дауамында (1785—1789) «Дружеское учёное общества» ағзаһы була.

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118640089 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  2. Bibliothèque nationale de France BNF танытҡысы: асыҡ мәғлүмәт платформаһы — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 Карамзин Николай Михайлович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. 4,0 4,1 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 5,2 Макогоненко Г. П. Карамзин // Краткая литературная энциклопедияМ.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 3.
  6. Карамзин Николай Михайлович. Интернет-проект «Русский биографический словарь» (rulex.ru) (Тикшерелгән 3 май 2014)
  7. Бестужев-Рюмин К. Н. Карамзин, Николай Михайлович // Русский биографический словарь : в 25 томах — СПб.М., 1896—1918.
  8. Фриче В.М.; Луначарский А.В. [dic.academic.ru/dic.nsf/enc_literature/2201/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B8%D0%BD "Карамзин Н.М."]. Литературная энциклопедия; В 11 т.; Москва (1929—1939). 29 апрель 2013 тикшерелгән.
  9. Кривошеев Ю.; Лурье Е. "Поскребя русского, татарина не найдешь". "Русский обозреватель" (2008-10-06). Тәүге сығанаҡтан архивланған 29 апрель 2013. 29 апрель 2013 тикшерелгән.
  10. Алфавитный словарь студентов Московского университета. www.hist.msu.ru. 8 август 2019 тикшерелгән.
  11. Дойков Ю. В. Самые знаменитые историки России — М.: Вече, 2004. — Б. 384.

ҺылтанмаҮҙгәртергә