Гинзбург Виталий Лазаревич

Виталий Лазаревич Гинзбург (21 сентябрь (4 октябрь) 1916 йыл — 8 ноябрь, 2009 йыл) — совет һәм Рәсәй физик-теоретигы, физика-математика фәндәре докторы (1942), профессор. СССР Фәндәр академияһы академигы (1966[16]; мөхбир ағзаһы 1953[17]). Ленин премияһы (1966), беренсе дәрәжәләге Сталин премияһы (1953) һәм физика буйынса Нобель премияһы лауреаты (2003).

Гинзбург Виталий Лазаревич
Рәсем
Заты ир-ат[1][2]
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Совет Рәсәйе
Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй[3][4][5]
Тыуған көнө 21 сентябрь (4 октябрь) 1916[2]
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Мәскәү ҡалаһы[6][7][…]
Вафат булған көнө 8 ноябрь 2009({{padleft:2009|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[2][9][…] (93 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Мәскәү ҡалаһы[7][11]
Үлем сәбәбе йөрәк етешмәүсәнлеге[d]
Ерләнгән урыны Новодевичье зыяраты[d]
Һөнәр төрө физик, астрофизик, уйлап табыусы, университет уҡытыусыһы, ғалим, физик-теоретик
Эшмәкәрлек төрө теоретическая физика[d]
Эш биреүсе Рәсәй Фәндәр академияһының П. Н. Лебедев исемендәге физика институты[d]
Ойошма йәки клуб ағзаһы Лондонское королевское общество[d], Национальная академия наук США[d][12], Рәсәй Фәндәр академияһы[d], СССР Фәндәр академияһы[d][13], Академия наук Молдавии[d], Америка сәнғәт һәм фәндәр академияһы[d], Индийская национальная академия наук[d] һәм Европа академияһы[d][14]
Уҡыу йорто МДУ-ның физика факультеты[d]
М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты[15]
Ғилми исеме список действительных членов АН СССР[d] һәм РФА академигы[d]
Ғилми дәрәжә физика-математика фәндәре докторы[d] (1942)
Ғилми етәксе Тамм Игорь Евгеньевич
Аспиранттар Фрадкин, Ефим Самойлович[d], Леонид Вениаминович Келдыш[d], Муханов, Вячеслав Фёдорович[d], Файн, Вениамин Моисеевич[d], Олег Долгов[d], Железняков, Владимир Васильевич[d], Гетманцев, Герман Григорьевич[d], Гершман, Борис Николаевич[d] һәм Пустовойт, Владислав Иванович[d]
Уҡыусылар Леонид Вениаминович Келдыш[d], Киржниц, Давид Абрамович[d] һәм Железняков, Владимир Васильевич[d]
Кемдә уҡыған Тамм Игорь Евгеньевич
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Испытал влияние от Файн, Вениамин Моисеевич[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Число Эрдёша 6
Commons-logo.svg Гинзбург Виталий Лазаревич Викимилектә

Халыҡ-ара астронавтика академияһы академигы (1969; мөхбир ағзаһы 1965). Халыҡ-ара астрономия союзы ағзаһы (1961). Американың сәнғәт һәм фән академияһының (1971), Дания фәндәр академияһының (1977), АҠШ-тың Милли фәндәр академияһының (1981), Лондон король йәмғиәтенең (1987), Европа Академияһының (1990) һ. б. сит ил ағзаһы.

1944 йылдан ВКП(б) ағзаһы. СССР Фәндәр академияһынан СССР халыҡ депутаты(1989—1991).

БиографияһыҮҙгәртергә

Виталий Лазаревич Гинзбург 1916 йылда Мәскәүҙә йәһүд[18] ғаиләһендә тыуа. Атаһы — Рига политехникумын тамамлаған инженер Лазарь Ефимович Гинзбург (1863—1942, Ҡазан) һыу таҙартыу буйынса белгес була; әсәһе Харьков университетын тамалаған, табип Августа Вениаминовна Гинзбург (ҡыҙ фамилияһы — Вильдауэр, 1886, Курляндия губернаһы, Митава — 1920, Мәскәү). Әсәһе 1920 йылда ҡорһаҡ тифынан вафат булғас, иртә етем ҡала (тәрбиә менән әсәһенең һеңлеһе Роза Вениаминовна Вильдауэр шөғөлләнә)[19].

11 йәшкә тиклем атаһы етәкселегендә өйҙә белем ала[19]. 1927 йылда 7-се ете йыллыҡ мәктәптең 4-се класына уҡырға бара. Уны тамамлағандан һуң 1931 йылда урта белемде фабрика-завод училищеһында (ФЗУ) ала, һуңынан үҙ аллы уҡый, бер үк ваҡытта рентгенология лабораторияһында буласаҡ физиктар В. а. Цукерман (1913—1993) һәм Л. В. Альтшулер (1913—2003) менән бергә эшләй. Был дуҫлыҡ ғүмерлеккә әйләнә.

1934 йылда шунда уҡ Мәскәү дәүләт университетының физика факультетына 2-се курсҡа инә, уны 1938 йылда тамамлай. 1940 йылда аспирантура таммалай һәм шул вуҡ йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. Докторлыҡ диссертацияһын 1942 йылда яҡлай. Хәтерләүҙәрендә: «Ике тапҡыр доброволец булып барырға ғариза яҙһам да, мине фпонтҡа алманылар», — ти[20]. 1942 йылда ФИАН-дың И. Е Тамм исемендәге теоретик бүлегендә эшләй, һуңынан уның мөдире була (1971—1988).

ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә

  1. VIAF — 2012.
  2. 2,0 2,1 2,2 Bibliothèque nationale de France BNF танытҡысы: асыҡ мәғлүмәт платформаһы — 2011.
  3. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize/93434/The-prizes
  4. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/928354/Alexey-A-Abrikosov
  5. http://www.theguardian.com/science/2009/nov/15/physics-russia
  6. Гинзбург Виталий Лазаревич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. 7,0 7,1 Ginzburg V. L. On the theory of superconductivity // (untranslated) — 1955. — Т. 2, вып. 6. — С. 1234–1250. — ISSN 1827-6121doi:10.1007/BF02731579
  8. Nobel-winning Russian physicist dies at 93 // Dawn — 2009. — ISSN 1563-9444
  9. Week ending Saturday, November 14, 2009
  10. Encyclopædia Britannica
  11. Vitaly Ginzburg // The Daily Telegraph / C. EvansLondon, Thailand: 2009. — ISSN 0307-1235
  12. Notable Names Database — 2002.
  13. http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-315.ln-ru.dl-.pr-inf.uk-12
  14. https://www.ae-info.org/ae/User/Ginzburg_Vitaly
  15. Математическая генеалогия — 1997.
  16. Отделение общей и прикладной физики (экспериментальная и теоретическая физика)
  17. Отделение физико-математических наук (физика)
  18. Мудрова Ирина. Великие евреи. 100 прославленных имен — Litres, 2013. — 531 б. — ISBN 9785457351332.
  19. 19,0 19,1 В. Л. Гинзбург. Об отце и нашей семье (рус.) // Успехи физических наук. — Российская академия наук, 2010. — Т. 180. — № 11. — С. 1217—1230. — DOI:10.3367/UFNr.0180.201011i.1121
  20. Владимир НУЗОВ: ИДЕЯ #2 (Интервью с академиком В.Гинзбургом) [WIN].

ӘҙәбиәтҮҙгәртергә

ҺылтанмаларҮҙгәртергә